Tuesday, April 12, 2011
Yahoo! News - TIME (April 12 2011): What does Fukushima's New 'Level 7' Status Means?
* VOA Tiếng Việt (4/13/2011): IAEA: Không thể so sánh Fukushima và Chernobyl
* Between the Poles (Apr 12 2011): Fukushima Daiichi nuclear plant disaster raised to INES Level 7
Sunday, April 03, 2011
Đọc blog 'BraveNewClimate' Úc Châu - mục 'Nguyên tử năng'
1/ Blog này không chống sử dụng nguyên tử năng (nhân khi đưa tin về sự cố tại nhà máy Fukushima số 1);
2/ Có lề phải thì có lề trái; rất tiếc, không có cơ hội đọc được những bài chống (nguyên tử năng) cân bằng, có giá trị;
3/ Dù sao, đọc blog (mà một bài có thể có đến 33 trang - 103 feedbacks) có khi gây mỏi cổ; nếu có điều kiện thì xin in ra và 'nhăm nhi' đọc. Lề phải, lề trái gì thì cũng đưa tin ào ào làm người đọc không kịp suy nghĩ, nhưng với bài vở in ra cầm trong tay, xin đố ai thuyết phục mà không đưa được lý lẽ có cơ sở;
4/ Đọc phần phản hồi (nào đó) thì được biết đa số độc giả về kiến thức tổng quát thì có, mà kiến thức chuyên môn thì cầm chừng. Nhưng xin coi chừng, mấy vị này tinh ý lắm, dù nhà tự xưng là 'chuyên môn trong lĩnh vực' cũng có thể không qua mắt họ được đâu.
Có một nhận xét (qua việc đọc blog) mà tôi tâm đắc nhất, đó là tin tức có chất lượng không phải tự nhiên mà có nếu chúng ta không đòi hỏi (cho kỳ được.)
Bối cảnh:
* Bài khởi đầu cho cuộc tranh luận: 'Fukushima Nuclear Accident - a simple and accurate explanation'
* Bài chuyển tiếp của BraveNewClimate dẫn đến bài kế tiếp
* Sau đó, tác giả viết bài này: 'Josef Oehmen and Fukushima - Would I have believed myself?' (Xin đọc 103 phản hồi, phần này thú vị nhất.)
* Nếu quí độc giả còn hứng thú, xin đọc bài này (xin đừng cho là đã bị động não sau khi đọc xong các bài trước; tuy nhiên, thiết nghĩ cũng có phần nào ...ám ảnh.): 'Straits Times (April 2 2011):
'Fukushima 'much bigger than Chernobyl'. [Xin so sánh bài này với bài 'Fukushima Nuclear Accident - a simple and accurate explanation'.]
Tuesday, March 29, 2011
Make mag (March 29 2011) - Hackerspace Happenings: MAKE Interviews Tokyo’s Akiba
" If NYC Resistor existed when 9/11 occurred, I suspect that they would have had people and devices out there monitoring the situation immediately, and figuring out ways to address needs as the situation unfolded.
" If a major environmental disaster were to hit San Francisco, I can imagine that Noisebridge would have weather balloons, monitoring stations, and software to disseminate all the information to the public within days."
Câu chuyện khá cảm động. Dân hackerpace không hốt hoảng khi có nguy cơ phóng xạ và khác. Họ là những người thuộc mọi tầng lớp trong xã hội; họ có kiến thức khoa học kỷ thuật và biết dùng nó có hiệu quả. Không những thế, họ còn tham gia những công tác cứu trợ khác. Tất cả đều là những người tình nguyện. Đây là một câu chuyện kể trong đó chỉ có một số giới hạn thuật ngữ như Geiger counter được mô tả cho mọi người có thể hiểu (nhưng không làm vừa lòng những người có kiến thức về vật lý và điện tử; tuy nhiên căn cứ phạm vi của đề tài việc đó có thể chấp nhận được.) Tham khảo thêm: So sánh máy (đếm tỷ suất phơi nhiễm hay đo) cường độ phóng xạ và máy đo liều lượng phóng xạ. Hi vọng bài này mang lại thêm ánh sáng cho tia phóng xạ vô hình nhưng có thể rất nguy hiểm ở nồng độ cao. More: Bộ dosimeter và charger Arrow Tech.
[ (Wiki: sievert).- sievert 'Sv' và sievert/năm 'Sv/năm' (nếu những đơn vị đo lường sau đây được sử dụng đúng cách): Liều lượng phơi nhiễm phóng xạ 'tích luỹ' trung bình, theo cách của dosimeter cho người dân sinh sống trong vòng 16 km của nhà máy Three Mile Island (Pennsylvania) trong khi có sự cố là 0.08 mSv; còn cường độ tối đa mà người dân có thể chấp nhận được cho sức khoẻ của mình là 1 mSv/năm hay 1mSv mỗi năm (cường độ 'tức thời', khác với liều lượng có thể tích luỹ trong thân thể con người, như khi bệnh nhân được chiếu x-quang thì nhận một liều lượng nhât định.) ]
Sunday, March 27, 2011
Japan TEPCO press release
*2.- IAEA (International Atomic Energy Agency) Briefing Updates
*3.- Le Monde (29 Mars 2011) - Fukushima: 'La menace nucléaire perdurera sur la long terme'
(Có câu này đáng chú ý trong cuộc phỏng vấn - xin đọc trọn bài thì đoạn trích dẫn mới có ý nghĩa:
Gossip : En cas de fusion du combustible, la réaction en chaîne ne se relance-t-elle pas ?
Pierre Le Hir - journaliste scientifique au "Monde": Selon les experts, non, sauf si le combustible se retrouve dans un bain d'eau alimenté en permanence. S'il s'agit uniquement d'eau résiduelle, celle-ci sera vaporisée, et la réaction en chaîne ne pourra pas être entretenue.)
(Mời bạn đến Le Monde và chọn Japon để có tài liệu lưu trử về nước Nhật, đặc biệt là về Fukushima.)
*4.- Le Monde (30 Mars 2011) - Les critères de sécurité des centrales japonaises devront être réexaminés (...Không có vấn đề xây những "quan tài" nhốt các chất phóng xạ tại các tổ của nhà máy Fukushima số 1)
*5.- Feeds - Japon-LeMonde.fr
*6.- MIT NSE feeds (good for Internet Explorer, FireFox, Google Reader, RSS aggregators)
Saturday, March 26, 2011
Fastcompany,com (March 25 2011): How Color's Bill Nguyen Was Influenced by Steve Jobs...
Thursday, March 24, 2011
Asia Sentinel (March 24 2011): The Roots of Fukushima
Wednesday, March 23, 2011
MSNBC video (): Inside a US nuclear power plant (Entergy - Waterford 3, Louisiana)
* Entergy Louisiana Seeks Approval to Replace Waterford 3 Steam Generators
* Nola.com (March 20 2011): Waterford 3 nuclear plant is not immune to ground-fault concerns, some geologists say
* Theo báo Tuổi Trẻ online (26 th11 2009): "TS Đinh Đức Hữu...điều hành Nhà máy điện hạt nhân Waterford III (3) tại New Orlean, Louisiana" | TS Đinh Đức Hữu và lò AP1000 của Westinghouse (Toshiba) | TS Đinh Đức Hữu đã ra đi
* More:
Plutonium and 'MOX' từ đầu đạn hạch nhân ; World Nuclear Association: Tái sinh nhiên liệu hạch nhân đã đốt trong nhà máy phát điện. Vậy xây nhà máy phát điện rồi có nên xây nhà máy tái tạo nhiên liệu, có bị ràng buộc với 'quốc tế' về sản xuất các loại HEU, MOX, LEU không?| Chế tạo nhiên liệu hạch nhân, MOX có khác với LEU | Chưa quyết định công nghệ cho nhà máy Điện hạt nhân ; PWR (Nga: VVER) (pressurized water reactor) như Waterford 3?| Updates: 'Newsblog (Aug 21 2010)': Video - Iran Bushehr Nuclear Plant Loading Fuel Rods Begins Fueling Reactor (chú thích: VVER-1000/446); Tin Iran (Aug 21 2010): Iran Nuclear Sites: Bushehr Nuclear Power Plant; Thêm thông tin về VVER-1000; Wiki update '24% of the parts are German in origin, 36% are Iranian made while 40% are Russian made parts'; Tin Aug 9 2010: Toshiba-Westinghouse AP1000
Friday, March 11, 2011
Google Crisis Response: 2011 Japanese Earthquake and Tsunami
Một giao diện tốt, rất hửu ích cho người dân và chính quyền Nhật.
Hi vọng từ nay Google sẽ tiếp tục lãnh nhiệm vụ tự nguyện này.
* Cập nhật về số tweet/phút (Tweet-o-Meter) của những người dùng Twitter ngày 11 tháng ba 2011 về tin sóng thần tại Fukushima/ Nhật bản [nguồn: siliconrepublic (11.03.2011).] Thông tin này cũng có nhắc đến 'Google Crisis Reponse' được giới thiệu tại đây.
Các tài liệu dưới đây nói về sự cố tại các lò phản ứng, mà nguyên nhân chính là mất điện tại nhà máy, vô tình (Fukushima 2011) hay cố ý (Chernobyl 1986). Với loại lò BWR của TEPCO, khi lò phản ứng bắt đầu ngừng không vận hành (ngay trong trường hợp bình thường), các thanh nhiên liệu cần được làm nguội liên tục, việc đó giờ đây không thể dễ dàng làm được vì mất nguồn điện cần thiết (do thiên tai địa chấn và thời tiết khắc nghiệt, chưa kể các khó khăn kỹ thuật khác.) Nay những biện pháp giử cho nguội các thanh nhiên liệu đã dùng (lò số 4, nhà máy số 1) cũng trở thành cấp thiết - sau trận động đất ngày 11 tháng 3 2011 - từ khi chúng đã được đem lên hồ chứa "chuyển tiếp" đặt trên cao (nước làm nguội không còn áp suất, trở nên quá nóng, bốc sôi, dẫn đến việc phát sinh hytro gây phát nổ lớn, gây thiệt hại vật chất và phát tán tạp chất phóng xạ).
- Scientific American: How to Cool a Nuclear Reactor. Bài này đã được đăng ngày 11 tháng 3 2011, mang lại kiến thức về công việc làm nguội các thanh nhiên liệu trong lò vừa ngừng hoạt động cũng như các thanh đã qua xử dụng được cất trong những hồ nước làm nguội. Có 2 sự kiện đáng chú ý: 1/ ngay sau khi lò ngưng hoạt động và các thanh điều hoà được đưa trở lại vị trí ngừng máy - shutdown - các thanh nhiên liệu tiếp tục phát nhiệt do decay heat (phân rã nhiệt) theo qui trình được biết trước; 2/ các thanh nhiên liệu đã qua xử dụng cũng tiếp tục phát nhiệt do decay heat cũng theo qui trình trên. (Có một chi tiết rất đáng chú ý: TS William Hannum có nhận xét là "...Following the tsunami, the operators had no power for the pumps that circulate the primary coolant to the heat exchangers. The only way to remove the decay heat was to boil the water in the core. After the normal feed water supplies were exhausted, they activated the system to supply sea water to the core, knowing this would render the plant unfit to return to operation ", điều này thực ra không mâu thuẩn với hiện trạng tại Fukushima.)
- reindeerflotilla.wordpress.com blog ngày 16 tháng 3 2011 phân tích dưới mục
Fukushima redux/Unit 4 Explosion and Fire
cho rằng các thanh nhiên liệu đã dùng không gây tiếng nổ mà chính là dầu làm trơn của bơm tuần hoàn bị rò rĩ là thủ phạm. (search term: redux).
- Le Monde blog (17 Mars 2011): FUKUSHIMA - Des robots français au secours de la centrale? [Atlantico - Rodolphe Gelin:“Après Tchernobyl, s’est posée la question en France et en Allemagne de la pertinence d’avoir des robots prêts à intervenir si un incident nucléaire devait se produire dans ces deux pays proches et équipés en centrales nucléaires.” ][Le Monde (21 Mars 2011) - Xem script 'Suivez l'évolution de la situation au Japon' - 13h09min : Robots. Les autorités japonaises ont décliné l'offre française...] [PCWorld (March 31 2011): Debris Prevents Robots From Entering Stricken Nuclear Plant]
- RFI tiếng Việt (21 th 3 2011) phỏng vấn giáo sư Phạm Duy Hiển: Việt Nam cần xét lại chính sách phát triển điện hạt nhân.
- TEPCO press release updates | Le Monde (22 tháng 3 2011) cập nhật Le Monde: Fukushima - Le refroidissement... | Theo báo The Guardian (www.guardian.co.uk) ngày 22 tháng 3 2011, việc bảo quản và kế hoạch xử lý các thanh nhiên liệu tại một nhà máy nguyên tử của TEPCO có vấn đề nghiêm trọng. |
More*
* Reuters - Yahoo! News (March 12 2011): Một bài phân tích hay về sự cố hạt nhân tai nhà máy Fukushima Dai-ichi
* Le Monde (12/3/11): Les caractéristiques du réacteur de Fukushima n°1
* Wiki: Réacteur à eau bouillante - REB (English: Boiling Water Reactor BWR). Xin chú ý, thông tin liên quan đến lò REB: Wiki "L'insertion des absorbants dans le cœur en cas d'arrêt d'urgence n'est pas simplement gravitaire comme dans le cas des REB où typiquement la coupure de l'alimentation électrique d'un électro-aimant suffit à provoquer la chute. Chaque absorbant est équipé d'un système oléo-pneumatique d'insertion dans le cœur, dont la fiabilité est élevée (c'est un système "passif") mais qui est plus complexe que le système mis classiquement en oeuvre dans les REB." (Rất may là không có trường hợp nào tại nhà máy Fukushima mà các thanh điều độ nằm ngoài lõi khi có sự cố.[Những diển biến mới cho thấy giả thuyết các thanh điều độ đang nằm trong vị trí thích hợp và còn có thể có tác dụng của chúng không đứng vửng NẾU chúng bị nóng chảy.] Xin xem thêm đồ hoạ rất hay của BBC. Dù có các thanh điều độ chế ngự và cho ngừng hẳn phản ứng hạt nhân trong tình trạng tắt lò, các thanh nhiên liệu tiếp tục phát decay heat (phân rã nhiệt); các thanh nhiên liệu đã qua xử dụng và đang được cất giử tại các hồ chứa có nước làm nguội cũng tiếp tục phát decay heat. Do đó trong cả hai trường hợp các thanh nhiên liệu cần tiếp tục được làm nguội, một công việc rất khó làm khi thiên tai đã phá huỷ các cơ sở bảo vệ thiết yếu.)
* BraveNewClimate (March 13 2011): Fukushima Nuclear Accident – a simple and accurate explanation (March 13 2011). Bài này viết cho đại chúng, kêu gọi đừng quá hoảng hốt về khả năng một Chernobyl khác sẽ xảy ra.* | BraveNewClimate blog updates | BraveNewClimate homepage (update) | MIT NSE Nuclear Information Hub - What is criticality? | More from 'Information Dissemination' (March 13 2011): Fukushima FUD - Fear-Uncertainty-Doubt | * Đặt lại bài ngày 13 tháng 3 2011 trong bối cảnh
* Wiki: Chernobyl disaster 1986 (complete core meltdown); More about the disaster - World-nuclear.org
* Nguyễn Đình Đăng blog (13/3/2011): Nhật Bản - Một đất nước thực sự vĩ đại. Trích "...Tuy lõi các lò phản ứng không (chưa) chảy (hoặc có thể mới chỉ bị chảy một phần) nhưng người ta chưa làm nguội được chúng nên tất cả vẫn đang ở trong tình trạng nguy hiểm. Người ta đã bơm nước biển và nước ngọt vào để làm nguội lò phản ứng số 1 và số 3 nhằm cứu lõi lò khỏi bị nóng chảy. Đó là biện pháp cuối cùng và có lẽ sẽ làm hai lò này ngừng hoạt động vĩnh viễn, miễn là thảm hoạ hạt nhân đừng xảy ra." Mở nối kết.
* Bài phỏng vấn RFI tiếng Việt phát đi ngày 13 tháng 3 2011. [Nội dung trả lời chưa đưa đến cốt lõi của vấn đề (cái gì thực sự đã xảy ra, nguyên nhân sự cố) cũng như không có ý kiến về những gì người Nhật đang làm để làm nguội lõi của các lò phản ứng liên quan; như thế chưa thể rút được những bài học an toàn cụ thể cho Việt Nam.] Xin mở nối kết dưới đây:
http://www.viet.rfi.fr/chau-a/20110313-su-co-tai-nha-may-dien-hat-nhan-fukushima-nhat-ban
- [Đọc lại bài "Preliminary lessons from Fukushima for future nuclear power plants" by Dr William Hannum trong BraveNewClimate ngày 25 th 3 2011]: http://bravenewclimate.com/2011/03/25/preliminary-lessons-from-fukushima-for-future-nuclear-power-plants/
- [Về Cơ quan NISA (Nuclear Power and Industrial Safety Administration) của Nhật Bản; NISA press release updates]
* Bài phỏng vấn RFI tiếng Việt phát đi ngày 15 tháng 3 2011:
http://www.viet.rfi.fr/chau-a/20110315-nhat-ban-de-doa-tham-hoa-hat-ngan-tang-toc
* TS Phạm Duy Hiển, trong bài phỏng vấn truyền đi ngày 16̉ tháng 3 2011: Điện hạt nhân ở Nhật - Hoạ vô đơn chí:
http://tuoitre.vn//Giao-duc/Khoa-hoc/429177/Dien-hat-nhan-o-Nhat---hoa-vo-don-chi.html
* Đọc "The View of Taiwan" để thư giản (nếu còn can đảm để thư giản trước sự cố Fukushima 11/2011.) Thông tin thú vị về nhà máy hạt nhân Chinshan (Taiwan) và những đề tài khác. Hình như những chuyện bê bối ở đâu cũng có! Xin xem:
http://michaelturton.blogspot.com/2011/03/friday-night-lites-radioactive-edition.html
* VOA News (18 th3 2011): Khủng hoảng hạt nhân tại Nhật dưới mắt một chuyên viên người Việt
* All Things Nuclear - Fission Stories. [Archives ☛ Xem 'Fission Stories từ # 1, July 2010' (Nói về các sự cố tại một nhà máy phát điện, nguyên nhân thì rất nhiều. Thiết bị, nhân sự, các yếu tố bên ngoài và bên trong, v.v. Còn phải kể đến những đổi thay có định trước hay không trên thiết bị, phương thức vận hành, bảo trì, việc không cập nhật kịp thời kiến thức, kỷ năng của nhân viên điều hành, quản lý, chuyên gia... làm cho việc vận hành an toàn nhà máy bị 'tổn thương'. Một sưu tập mấy mươi chuyện ngắn ở đây chỉ đủ 'trám một số chỗ' cho một bức tranh rộng lớn hơn trong không gian và thời gian. Những bài học cụ thể rút tỉa được ở đây cũng chỉ nhằm làm kim chỉ nam trong lý luận 'nguyên nhân sự cố là gì?'. Một công việc của nhiều thế hệ chuyên gia, nhân viên quản lý, nhân viên điều hành, nhân viên bảo trì và kể cả nhân viên tiếp liệu đòi hỏi sự cộng tác nhịp nhàng và kịp thời và ý chí học hỏi, khả năng lý luận khách quan, tính kiên nhẫn và khiêm nhường. Một bài học ở đây phải phát sinh nhiều bài học khác, tổng quát và cục bộ. Cũng như nhân viên điều hành học hỏi thường xuyên các thiết bị đo lường và kiểm soát có thể thay đổi mỗi 5 năm, các chương trình điện toán dùng tại nhà máy cũng phải được đánh giá định kỳ, có khi trong chu kỳ ngắn hơn.) ] Nội dung câu chuyện. Nguồn.
* Một sụ kiện quan trọng xảy ra vào ngày hôm đó, nhưng bây giờ mới tiết lộ, cách trễ tràng. Denki Shimbun (8-14-2012): Former plant manager Yoshida looking back on Fukushima accident
Bauxite Việt Nam (11/3/2011): Rùa Hồ Gươm: Người xót chuyện ta!
Ý kiến nhỏ của Tom:
"...Võ đoán của tôi về kinh phí cho chuyện này chừng dưới 100 ngàn đô la tính dựa trên chi phí người mua phải trả phí vận chuyển của Canada. Dĩ nhiên là phải có điều chỉnh chút đỉnh dựa vào phân tích hiện trạng bùn lắng và nước, nhưng tôi nghĩ con số đó là rất thực tế."
Nguyên Đình dịch
Hoàng đế không có long bào - Tuan blog (March 10, 2011): Lượm và bài học truyền thông thực chứng
Keywords: Clothless emperor, panless emperor,roi nu
RFI (Mar 11 2011): Trung Quốc lo ngại thiếu xăng vì biến động tại Trung Đông
Monday, March 07, 2011
Wired - Danger Room (Mar 7 2011): North Korea Jams GPS in War Game Retaliation
Đóng tàu lặn dâng lãnh tụ - Naval Monitor Asia (Feb 17 2011)
Không nghe nói tội trộm cắp 'của công' trong trường hợp này được xử lý ra sao.
Saturday, March 05, 2011
Con báo cheetah 'máy' - Tin từ Gizmag.com (3/3/11)
Chế tạo bởi con người, lập trình bởi con người, báo robot CHEETAH chắc chắn phải được 'thuần hoá'. Được sản xuất hàng loạt - nếu phương án thành công - và giao cho các chiến binh cưỡi nó thì quang cảnh trên chiến trường đầy báo sẽ giống như khi trận mạc xảy ra thời Trung cổ*. (Không kể đến các ứng dụng khác có thể có cho robot CHEETAH.)
*Thời Trung cổ, công nghệ vận chuyển đạt đến mức nào?
Trích:
The CHEETAH robot will reportedly have four legs, a flexible spine, an articulated head/neck, and perhaps a tail. It will be able to run faster than any existing legged robot or human runner, make tight, zig-zagging turns in order to chase or evade, be able to accelerate very rapidly from a standstill, and stop just as quickly.
Bình:
1/ Tương lai sẽ có thể chứng kiến cảnh tái diễn kỳ tích của Thánh Gióng;
2/ Với một chi phí thấp hơn, tại sao không dùng 'ngựa thật - không người cưỡi' điều khiển bởi robot và/hoặc viễn cách điều khiển? Cái cảnh hàng nghìn con ngựa được vũ trang đến tận răng (ngựa) được lệnh xông lên phía trước sẽ trông rất hùng vĩ.
Thư giản 'du lịch-cáp treo'
9
Wednesday, February 23, 2011
Tin Biển Đông có cập nhật (Feb 23 2011)
"...the Jiaolong will remain of interest to foreign observers not only because of its implications for scientific research and undersea resource exploration, but also as a result of its potential strategic applications."
Monday, February 21, 2011
Wired (Feb 19 2011): 'Li Wei, communist courtesan'
* YouTube (Feb 16 2011): Li Wei Case Spotlights CCP's Officials [Public Nepotism]
* e-info (21 th 2 2011): người đàn bà đứng sau 15 tham quan
Saturday, February 19, 2011
Với Google, 6 ngày du lịch ảo bằng đường sắt xuyên nước Nga
Nằm nhà, bạn thoải mái du lịch bằng đường sắt; trong khi tàu điện lăn bánh còn gì thú hơn ngoài việc ngắm cảnh, ngắm người, nghe nhạc, là đọc những sách ưa thích. Xin để tuỳ bạn chọn phong cảnh hoặc thành phố đoàn tàu đi qua (chọn bất cứ lúc nào.)
Tin cũ mà mới (Feb 19 2011): Le système bielle manivelle en Flash (28 octobre 2005)
The View of Taiwan (Feb 19 2011) - Confucius Institutes: Beware
* ✔ Sina - English (May 24 2012)): China says U.S. directive on Confucius Institutes "may harm friendship"
* ✔ Người Việt online (Jan 6 2012): Sức mạnh mềm (Made in China)
* ✔ RFA (12-28-2011) - Học viện Khổng Tử ở Việt Nam: những gì cần cân nhắc?
* ✔ Le Monde.fr blog (Nov 15 2011): PAIX SUR LA TERRE – Vladimir Poutine reçoit le « prix Nobel » de la paix chinois
* bacothuquan (Oct 25 2011): Bí quyết thành công của châu Á [..."Năm 2011 một nhân vật quan trọng nữa được thêm vào: Trước Viện bảo tàng Quốc gia là tượng của triết gia Trung Quốc Khổng Tử, người đã sống từ 551 đến 479 TCN(...) Tháng 4 năm 2011, công nhân mang nó vào trong sân của Viện bảo tàng, nơi nó không còn đập ngay vào mắt nữa. (Xem NYT April 22 2011: Confucius Statue Vanishes Near Tiananmen Square.) Thế nào đi nữa: Khổng Tử vẫn còn ở gần Mao " ]
Xem thêm:
* New post - The View of Taiwan (July 17 2011): China's soft power hard at work
* x-cafevn.org (May 24 2011): Học Viện Khổng Tử: sự khẳng định mối quan hệ hữu nghị Việt-Trung
* Thấy gì qua đại hội Học viện Khổng Tử lần thứ 5 (tại Trung quốc) (bleudethuy.com.vn Jan 3 2011)
* The Epoch Times (July 29 - August 4 2010) - Confucius Institutes: Schooled by Beijing (pdf)
* The NYT (April 22 2011):
Wednesday, February 16, 2011
Thursday, February 10, 2011
bee.net.vn (Feb 10 2011): Người dân cũng chịu trách nhiệm trong tai nạn đường sắt (trên cầu Ghềnh - Đồng Nai)
* wrecks.justsickshit.com: Worst and most famous train wrecks in history
Wednesday, February 09, 2011
Gizmag (Feb 8 2011): ahumanright.org plans to buy satellite and provide free internet access for entire world
William Kamkwamba là ai? Xin trở lại bài chính.
* Wiki: Satellite Internet access
Wednesday, February 02, 2011
Xin hãy nghe một tiếng nói: Trồng Jatropha không thích hợp và không kinh tế
(Nếu người ta có thể phản biện thành công 10 điều trên đây thì xin cứ tiến hành trồng loại cây này và tìm nguồn tiêu thụ.)
Monday, January 31, 2011
Wired - Danger Room (Jan 31 2011): Nếu phải đi lưu vong, Mubarak sẽ đi đâu? (educated guess).
Trích thêm: "...But in this case, humans put it together. No predictive model. No data models,” Ahlberg (Recorded Future CEO) says.
Saturday, January 29, 2011
Wired - HOW-TO WIKI (): Communicate if Your Government Shuts Off Your Internet
* La Presse de Tunisie (Fév 2 2010): Egypte - Marée humaine pour réclamer le départ de Moubarak
* Ahramonline-Beta (2 Feb 2011): In Egypt, nationwide protests planned for January 28
* Phamnguyentruong.blogspot.com (2 tháng 2 2011): James Pich - The Washington Times - Thế giới có thể học được gì từ Ai Cập, Phạm Nguyên Trường dịch
Tại một nước nào đó khi thức giấc người dân khám phá là toàn bộ internet bị cắt đứt; trong thời đại hiện nay, có thể nào ví hiện tượng đó như 'trời sập' không? (Tôi không biết trời sập có sức tàn phá to lớn như thế nào nhưng theo ông bà kể lại - và có nghĩa là được nghe kể lại từ đời này sang đời khác - thì đó là thiên tai lớn nhất, lớn hơn cả nhân tai lón nhất.)
Nhưng may thay, có nhiều dấu hiệu cho thấy trời sẽ không sập và người dân có quyền hi vọng trở lại. Internet bị cắt đứt không làm người dân mất phương tiện liên lạc với bên ngoài cũng với... cái computer. Xin trích ngắn thôi (dưới đây) và mời quí bạn xem tiếp và sẽ tiếp tục google.
"In densely populated areas, especially CBDs and city suburbs there are multiple home WiFi networks overlapping each other, some secure some not. If there is no internet, open up your WiFi by removing password -- if enough people do this it's feasible to create a totally private WiFi service outside government control covering the CBD and you can use applications that run Bonjour (iChat on Mac for example) to communicate with others on the open network and send and receive documents."
* Instructables: Make Your Computer Into A Server in 10 Minutes (free software) (để dùng với wifi của bạn)
* Và đây: Google - Some weekend work will (hopefully) enable more Egyptians to be heard (Jan 31 2011)
Chúc may mắn (ngày nào còn thoải mái dùng internet.)
Thursday, January 27, 2011
Taipei Times (Jan 26 2011): Save the planet: Swap your steak for bugs and worms
Monday, January 24, 2011
Tin thôi không tráng phim nhựa màu cho máy ảnh
Google Reader yểm trợ các feeds
* Khi bạn không vào được một trang opml (như Optimal, Voidstar) rất có thể các browser này đang được bảo trì, và cũng rất có thể các feeds cài trong file opml (từ các nguồn khác nhau) không hoạt động. Điều may mắn là Google Reader (sau khi được cài các feeds) độc lập tiếp tục trình bày nội dung các feeds.
Do đó, quí bạn tiếp tục đọc nội dung trong các folders quen thuộc tại Google Reader dưới đây :
Thông tin - Tài liệu 2
Thông tin - Tài liệu 3
Thông tin - Tài liệu 4
Thông tin - Tài liệu 5
[Sáng thức dậy, bạn rà tin tức từ các nguồn tin khác nhau đã hơn nửa giờ mà vẫn cảm thấy thiếu một cái gì đó thì xin đề nghị bạn tự làm lấy một hay nhiều folders RSS với Google Reader. Chúng tôi đã thử làm ít nhất 6 folders như trên; cụ thể, bạn có thể tạo bao nhiêu folders là tuỳ bạn và thêm bớt bất cứ lúc nào bạn muốn.
1/ Bạn sưu tập các feed RSS hay Atom từ các blogs hay trang web có feeds; feed; more feeds;
2/ Mở tài khoản tại Google Reader;
3/ Subscribe các feeds tại Google Reader;
4/ Đật tên các folder và chọn folder thích hợp cho các feed của bạn;
5/ Chuyển các folders tử "Private" sang "Public" nếu bạn muốn chia sẻ thông tin liên quan với bạn bè ]
Monday, January 17, 2011
Máy tính Curta không cần đến điện
Năm mươi năm hơn, nhiều bạn (hiện thất thập trở lên) nếu hồi ấy có nghe biết chuyện này đã sẽ tiếc hùi hụi vì không được thấy "dung nhan" của chiếc máy Curta mà một số du học sinh mang về từ châu Âu.
Saturday, January 15, 2011
Wired - Danger Room (Jan 14 2011): Old School Jet Retooled to Slay Stealth Fighters
* Wired - Danger Room (Jan 21 2011): EA-18G Growler, kẻ cạnh tranh với máy bay tàng hình với thiết bị gây nhiễu sóng
* Information Dissemination (Jan 15 2011): Vice Admiral Discusses China's New Military Technology
Friday, January 14, 2011
Sarra Grira, étudiante tunisienne (15 th5 2010): Le phénomène des blogs met fin à l’avenir de la censure
Trích : "...le censeur se devait toujours d’être plus rapide que la plume qu’il censurait. La tâche était assez facile à l’époque de l’impression ; elle l’est beaucoup moins aujourd’hui grâce à la révolution des temps modernes : Internet et plus particulièrement les blogs ont fait de la censure le cauchemar du censeur."
* Wiki: Tunisia
* Blog nawaat về việc chống kiểm duyệt cách đây hơn bảy tháng
* LAT (Jan 15 2011): In Tunisia, social media are main source of news about protests
* Cựu Tổng thống Tunisie bây giờ ở đâu? - BBC news (Jan 15 2011)
* TuniLeaks
* Nhật báo Wyborcza (Jan 17 2011):.Cách mạng Tunisia bắt đầu (bằng) Wikileaks
* Tunisie actualité
Monday, January 10, 2011
Đọc blog 'The View From Taiwan'
China Wants to Buy Another Cold War Carrier
(trình tự giống như khi chuẩn bị sở hửu Varyag?)
Blog này có nhiều bài đáng xem.
* Petro Times (June 6 2011): Tàu sân bay Trung Quốc sẽ đáng gờm nếu để… dọa tàu đánh cá
Thursday, January 06, 2011
tvantennaplans.com: How to Make a TV Antenna for HDTV
Xin nói rõ:
1/ Vị trí đặt máy tv digital có thể có ảnh hưởng đến việc bắt sóng, cụ thể tv đặt sát tường về hướng đông (đài tv ở về hướng đông) với anten trong nhà bắt sóng dễ dàng các băng tần VHF và UHF. (trường hợp dẫn chứng ở đây còn tồi tệ hơn nữa vì khu vực nhà ở là một thung lũng; tín hiệu của một vài đài cách đấy vài miles đến được máy tv đặt cạnh tường hướng tây thì quá yếu đến mức digital tuner coi như không có đài đó);
2/ Cũng vì khu vực nhà ở là thung lũng, anten ngoài trời không giúp ích nhiều để bắt một vài sóng yếu, yếu vì vị trí nhà ở chứ không phải vì đài phát sóng yếu. Tình hình trở nên tồi tệ hơn khi mưa to gió lớn và nhất là khi tuyết phũ anten ngoài trời. (Trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, ít người nghĩ đến việc ra ngoài để điều chỉnh bắt sóng, khác với trường hợp anten trong nhà);
3/ Loại anten trong nhà đây hiển nhiên là loại cải tiến - hi vọng như thế - với tấm lưới phản chiếu đặt ở mặt phẳng sau của các cọng anten đơn lẻ. Mặc dù khi chế tạo nó chúng tôi chỉ có một kỳ vọng phải chăng cao hơn so với những anten thương mại ngoài trời và trong nhà, kết quả đã tốt hơn mong đợi. (Loại anten ngoài trời đang dùng sẽ không bị vất đi; những ngày nắng ráo sẽ được dùng lại);
Ghi chú: Tập san Popular Mechanics January 2011, trang 84 có chỉ dẫn chế tạo một anten tương tự nhưng không có lưới phản chiếu. Thêm lưới phản chiếu sẽ được kết quả tốt hơn (có bằng chứng cụ thể và qua những cuộc thử nghiệm tại chỗ, kiểu anten này cho kết quả tốt nhất so với các kiểu khác có giới thiệu ở đây) ;
5/ Tất nhiên, chúng tôi không quên lắp cho bộ anten mới một tv signal booster (loại analog tìm được trong thùng đồ điện cũ). Tuy nhiên, rất có thể bạn không cần đến cái booster; có điểm đáng để ý là dù đó là loại anten trong nhà, đặt anten càng cao - giới hạn là cái trần nhà - thì tín hiệu digital tv càng mạnh.
* Mời bạn xem thêm một kết nối khác để xem phản ứng của người dân bình thường khi lắp xong một anten UHF (instructables.com) cho chính mình. More fractal project video.
* Epub file của trang này
[Mở một file epub trên FireFox có cài EPUBReader addon. Việc cài EPUBReader vào FireFox rất đơn giản: chỉ cần mở kết nối EPUBReader addon này, đọc hướng dẫn và kích kết nối thích hợp "Download Now"; "Add to FireFox", v.v. .]
* Nối kết đến nhiều loại thông tin khác (file opml)
Tuesday, December 28, 2010
Ecofriend (Dec 28 2010): New ‘plant mimicking’ machine generates fuels using solar energy
- Ceria or cerium oxide;
- Bloomberg (Oct 28 2010): Trích "Rare earths, a group of 17 metals including neodymium, lanthanum, cerium and europium, have industrial and national- security uses, such as in petroleum refining, fiber-optic transmission, computer disk drives, and military radar and missile-guidance systems."; Xem thêm bài này ☛Rare Earth Investing News (Dec 20 2010): '
Rare Earth Market Trends 2010'
- Tình trạng đất hiếm tại Việt Nam (chủ yếu là monazite, không rõ có chứa chất lanthanides - cerium nhiều hay ít);
- Monazite-(); Trích Người Việt online (Jan 4 2011): "
Tại Việt Nam, theo đánh giá của các nhà khoa học địa chất, trữ lượng đất hiếm ở vào khoảng 10 triệu tấn (có tài liệu khác nói sai số trong ước tính có thể rất lớn, vì thế trữ lượng khoáng thô có thể khai thác hiệu quả ước chừng 1 triệu tấn) phân bố rải rác ở các mỏ quặng vùng Tây Bắc và dạng cát đen (placer deposit) phân bố dọc theo ven biển các tỉnh miền Trung." Đọc trọn bài. Xem thêm galleries.com: 'The mineral monazite';
- Một thông tin về đất hiếm monazite tại Canada với các thành tố nặng và nhẹ; - 17 nguyên tố hoá học gọi là đất hiếm.
- More about cerium alloy - Extreme Tech (5/5/2015): New low-cost cerium alloy magnets developed for motors and turbines
(Xem thêm về cố gắng chế tạo nhiên liệu dầu đốt, hýtrô và CO với chi phí thấp mà không dùng đất hiếm: http://timtuaviet.blogspot.com/2010/10/cool-hunting-oct-19-2010-chiec-may.html)
* Trở lại đề tài chính (Ceria): BC News (Dec 23 2010) - 'New solar fuel machine 'mimics plant life'. "Ceria has a natural propensity to exhale oxygen as it heats up and inhale it as it cools down...If as in the prototype, carbon dioxide and/or water are pumped into the vessel, the ceria will rapidly strip the oxygen from them as it cools, creating hydrogen and/or carbon monoxide."
* Một nguồn tin chi tiết hơn (Ceria) - WIRED/AUTOPIA (Dec 27 2010): Using Concentrated Solar to Produce Hydrogen
Monday, December 27, 2010
Vũ Quý Hạo Nhiên (Dec 27 2010): Nhân vụ Vinashin, không phải bảo hiểm vỡ nợ
"...Vụ Vinashin không trả nổi nợ, gây thiệt hại cho tín dụng toàn thể hệ thống kinh tế quốc doanh Việt Nam, khiến một số người quan tâm đến "CDS" - credit default swap. Nhưng họ lại quan tâm một cách sai lầm, và tưởng nhầm CDS là một thứ bảo hiểm chống vỡ nợ. Và tưởng nhầm là khi giá CDS tăng thì các doanh nghiệp nhà nước khi vay nợ phải bỏ thêm tiền túi để trả những món tiền đó."
Vinashin (rất có thể) không mua cá cược CDS về khả năng vỡ nợ của chính mình, vậy Crédit Suisse có mua không? Không ai biết!
Monday, December 20, 2010
RFA (Dec 18 2010): VN sẽ xây trung tâm Vũ trụ "lớn nhất" ĐNÁ
Saturday, December 18, 2010
Quảng Ngãi Nghĩa Thục (Dec 18 2010): Đụng độ ở Hoàng Hải làm một người chết
* Tàu cá đâm vào chiến hạm và bị chìm. (Một chiến thuật cần xem lại, nhất là khi tàu cá quá nhỏ?) Không lẽ tàu cá đó dùng bản đồ này? Dùng tàu cá để đánh giặc? (Khoảng năm 1949-50, rất nhiều tàu cá - cũng tàu cá - từ đại lục đổ bộ Hải Nam, đẩy quân Tưởng đi chỗ khác nhưng không thành công đổ bộ lên Đài Loan.)
RFA (Dec 18 2010):Cá tra phải có chứng chỉ ASC thì mới được xuất khẩu
Chứng chỉ ASC làm cho các công ty xuất khẩu thủy sản của Việt Nam gặp rất nhiều khó khăn ngoài việc phải thực hiện đúng những quy định về an toàn thì nhiều loại phí trả cho chứng chỉ này rất cao.
Để được cấp chứng chỉ ASC Việt Nam phải trả 7.500 đô la trên một vùng nuôi cá rộng 5 héc ta. Với con số 6.000 héc ta hiện nay thì số tiền phải nộp cho chứng chỉ ASC là hết sức quá tải đối với doanh nghiệp và nông dân nuôi cá."
Le Monde (dec 16 2010): WikiLeaks : Cuba, une dissidence exsangue
* Xem thêm Wikileaks; wikiriver.org aggregator
* InformationWeek Government (Dec 15 2010): Air Force Blocks Web Sites With WikiLeaks Content
Thursday, December 16, 2010
ttngbt blog (Dec 16 2010): Căn cứ tàu ngầm Việt Nam vô hiệu hóa căn cứ Hải Nam
* Đài Loan cũng muốn mua tàu ngầm mới
* The View from Taiwan blog (Dec 14 2010): Omphalos Gazing. (Trích: ...If China would however be able to deter the US Navy from operating within the First Island Chain it would become a lot easier to claim the whole South Chinese Sea as its own territory.) Omphalos gazing.
Tuesday, December 14, 2010
Friday, December 10, 2010
Tìm tài liệu Biển Đông: bắt đầu với Nguyễn Nhã
Bảng kê các nguồn tài liệu tìm được: vinavigation.net (như trên); Nguyễn Nhã thesis ; Index of ~hungngo/.../NguyenNha/ ; bauvinal.info ; Vũ Hữu San: Water Culture ; cse.buffalo.edu/~hungngo/ - 'Quần đảo Trường Sa' ; cũng với nội dung 'Quần đảo Trường Sa' nhưng có tô màu theo quốc gia làm chủ các đảo (riêng các đá, bãi, đụn, v.v. nhỏ hơn có màu nhạt nhưng cũng có ghi chủ quyền) thì thấy như sau ; (bản pdf) ; www.southchinasea: Interactive Map of the Spratly Islands; kèm theo nó là Digital Gazetteer .
Ghi chú: Chỉ với thông tin mở thì tình trạng chiếm cứ các quần đảo mới được cập nhật tốt.
Taipei Times (Dec 10, 2010): Lien a no-show for ‘Confucius Prize’
[The prize, offered before more than 100 journalists in a cramped windowless conference room in a Beijing office block, was first suggested in an opinion piece in the Chinese tabloid the Global Times three weeks ago.]
Tuesday, December 07, 2010
MarineLog (Dec 6 2010): Nimitz heads for Bremerton, carrying cars
Friday, December 03, 2010
Trương Vũ (Sept 1994): Liên hệ giữa phát triển kinh tế và xây dựng dân chủ trong trường hợp Việt Nam
"
* Trần Văn Thủy (cuối đông 2003): Chuyện trò cùng Trương Vũ
Hai nối kết sau dẫn đến các tài liệu có tham chiếu trong bài viết "Liên hệ giữa phát triển kinh tế..." của tác giả Trương Vũ:
* Irwin Stelzer (Spring, 1994) - A question of linkage: capitalism, prosperity, democracy…
* Foreign Affairs - Fareed Zakaria (March/April 1994): Culture Is Destiny; A Conversation with Lee Kuan Yew (Theo Trương Vũ và Zakaria, không phải lúc nào "ông già" này cũng có lý; như thế thì ông ta cố vấn cho Việt Nam cái gì đây?)
Wednesday, December 01, 2010
MSN (Nov 30 2010): Secret military mini-shuttle returning to Earth
Monday, November 29, 2010
Ngoclinhvugia blog (28 th11 2010): KHI BẮC TRIỀU TIÊN ĐỔ (Fareed Zakaria)
* Update ☛① : Asia Times (Nov 2 2011): Korea knows the West lacks killer touch ["An attack on North Korea, an inter-Korean military conflict, or an active policy of regime change on North Korea - these are not options," Revere said.]
* Update ☛② : RFI (Nov 1, 2011): Hàn Quốc dự trữ hàng chục tỷ đôla đề phòng khả năng thống nhất đất nước [$$$,$$$,$$$,$$$?!]
Back to Fareed Zakaria:
"...Nam Hàn không muốn nghĩ về vấn đề này (tái thống nhất). Những câu hỏi tôi đặt ra với các chính khách Nam Hàn về những vấn đề này đều gặp những nụ cười lúng túng, những câu trả lời vội vã và chuyển đề tài. Tháng trước, Tổng thống Lee Myung-bak nêu lên một cách thông minh cái viễn cảnh về một gánh nợ không thể nào tránh khỏi của sự tái thống nhất, nhưng công chúng phản đối mạnh mẽ và vấn đề này nhanh chóng biến mất." [Về một Bắc Triều Tiên khác hơn bây giờ - Asia Times (July 26 2011): Lee's taxing reunification test ]
❖ "Mười năm sau ngày thống nhất nước Đức, vẫn còn những vết sẹo sâu và sự căng thẳng dai dẳng giữa hai miền. Năm phần trăm GDP của Đức được dành cho việc tái thống nhất – trong suốt một thập niên! trường hợp Triều Tiên gay gắt hơn nhiều. Bắc Triều Tiên to hơn và nghèo hơn nhiều so với Đông Đức."
❖ "Khi Bắc Triều Tiên sụp đổ, sẽ dễ dàng tưởng tượng sự hỗn loạn trên bán đảo triều Tiên châm ngòi cho hàng loạt phản ứng từ Bắc Kinh và Washington đang tranh đua và thù địch với nhau. Quên đi cuộc tranh cãi thanh lịch về giá trị của đồng nguyên – đây là điều có thể gây ra bất ổn địa chính trị nghiêm trọng. Và đó là lý do tại sao điều cốt tử là Hoa Kỳ, Trung Quốc và Nam Triều Tiên bắt đầu cuộc nói chuyện về những con 'thiên nga đen' ./. "
Black Swans - What if Gaussian engineering is
clear, simple, and wrong?
(...đối đầu với một tình thế nặng về hiện tại thực tế hơn là có viễn kiến thống nhất lãnh thổ trong tương lai gần và xa, trừ phi tình thế căng thẳng đó - như một phép mầu - bất ngờ * biến mất? Tuy thế, nếu ý kiến của Laurel L.Scott trong bài 'ASU expert consulted amid Korean flare-up' là đúng thì có lẽ phép mầu đó chỉ là một giấc mơ hão huyền; Trung quốc phần chắc không bỏ rơi Bắc Triều Tiên."...China likes having a country between their border and South Korea because they like having strategic and operational depth from U.S. forces on the mainland of Asia...", according to Bechtol...)
* Asia Sentinel (July 29 2011): Decoding China's North Korean Policy
* Asia Sentinel (July 15 2011) - Ba Sàm #196: Bắc Triều Tiên và cuộc khủng hoảng sắp tới
* Asia Times (Sept 9, 2011 ): South Korea harbors unification heresy ["As a good Korean I cannot say that I am against unification, but I clearly would prefer for this wonderful event to not take place in my lifetime."]
Saturday, November 27, 2010
Thursday, November 25, 2010
Ecofriend (Nov 25 2010): Spectrolab to mass-produce record breaking solar cell
* Bảng so sánh hiệu suất các pin mặt trời trên thương trường (năm 2009). PTC= PVUSA Testing Conditions (realistic test conditions);Sqft= Square foot. Ở cuối bài, có một ý kiến hay: Vấn đề đáng quan tâm là giá cả và khả năng sản xuất điện, chứ không nhất thiết phải là hiệu suất.
* Wiki: năng suất pin mặt trời
Wednesday, November 24, 2010
Science Daily - 'Evergreen Agriculture' Boosts Crop Yields, Scientists Find (Nov 2 2010). Phi châu: Cây to bón phân cho cây nhỏ
Tuesday, November 23, 2010
Wired - Danger Room (Nov 23 2010): Koreas Clash: Howitzers Blast, Jets Readied, 2 Dead
* Đảo Yeonpyeong (bị pháo kích ngày 23 th 11 2010); Nhà bị phá huỷ vì đạn pháo (xin kích các hình nhỏ)
* Information Dissemination blog (Nov 24 2010): Yeonpyeong - Navy Notes 24 Hours Later
* Wired - Danger Room (Nov 24 2010): Super-Silent Jimmy Carter Ready to Spy on North Korea (Rất có thể tàu lặn Mỹ cũng thả drone canh phòng, do thám và tấn công - loại robot không người lái - tại những vùng biển khác.)
* Đồng bằng vực thẳm nơi lá cờ năm sao được cắm ở độ sâu 3700 m
* Information Dissemination (Nov 26 2010): Latest Events - Korean Peninsula . Trích: "...By that I mean the US would love to be able to deploy an untraceable damaging attack that disrupts North Korean capabilities in an indirect way, and after the fact everyone believes it was done by the US although no one has the proof necessary to prove it."
Monday, November 22, 2010
Thursday, November 18, 2010
Le Monde.fr Culture (18 Nov 2010) - Roger-Pol Droit: "La philosophie, une formation essentielle contre la propagande et la désinformation"
Et il existe des démarches de démonstration, d'analyse rationnelle et d'argumentation conceptuelle dans de grandes civilisations lettrées comme la Chine, l'Inde, le Tibet, le monde arabe, le monde hébraïque, etc.
Pour parvenir à un enseignement de la philosophie qui tienne compte de cette diversité, il faut encore franchir un certain nombre d'obstacles et de résistances."
"Il ne me paraît pas possible de parler de "philosophie mondiale" alors qu'il s'agit plutôt de philosophie au temps de la mondialisation. Quelle différence ? Philosophie mondiale, cela évoque une sorte de doctrine unifiée, comme si, en mélangeant toutes sortes de philosophies, on finirait par obtenir une doctrine valable partout.
Ce qui est en question, c'est plutôt l'espace multiple de la pensée à une époque où les communications, les échanges et les cultures diverses sont en interconnexion."
(...Như thế, nâng cao dân trí không có cách nào khác hơn là để người dân tiếp thu một nền giáo dục tốt, nhất là các em học sinh trung học được dạy cách tư duy tốt.) Xem thêm 1.-Histoire des philosophies mặc dù tài liệu này chưa hẵn là đầy đủ. Xem thêm 2.-Toby E. Huff's "Intellectual Curiosity and the Scientific Revolution"
Rắn robot không phải là đồ chơi - Wired Danger Room (Nov 18 2010): ‘Snake-Bot’ Evolves into Shorter, Smarter ‘Worm-Bot’
Xem thêm
